Kategori: Makaleler

Hipotenüs Kaç Derece? Siyaset Bilimi Perspektifiyle Güç, Kurumlar ve Katılım Güç ilişkileri, toplumsal düzen ve birey-devlet etkileşimi üzerine düşündüğünüzde, bazen matematiksel metaforlar bile zihninizi açabilir. Hipotenüs kaç derece? Basit bir geometri sorusu gibi görünse de, siyaset bilimci merceğiyle bakıldığında, bu soru iktidar, kurumlar ve ideolojiler arasındaki açılar ve dengeler üzerine düşündürür. Siyaset, tıpkı bir dik üçgen gibi; kurumlar, yurttaşlar ve ideolojiler, birbirine bağlıdır ve her bir “açı” toplumsal dengeyi etkiler. İktidarın Açıları: Hipotenüs ve Meşruiyet Hipotenüs, dik üçgende karşısındaki dik açıya bağlı olarak oluşur. Benzer şekilde, iktidarın meşruiyeti de toplumsal ve hukuki çerçevede şekillenir. Max Weber’in tanımıyla meşruiyet, bir iktidar…

Atatürk’ün En Son Rütbesi Nedir? Farklı Yaklaşımlar ve Düşünceler Mustafa Kemal Atatürk, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini önderlik ettiği gibi, modern Türkiye’nin temellerini de sağlam bir şekilde atmıştır. Onun hayatı ve başarıları, tarihçiler, siyaset bilimciler, askerler ve halk arasında farklı açılardan tartışılmaktadır. Atatürk’ün son rütbesi, yani askerî kariyerinin zirvesi, sadece askeri bir unvan değil, aynı zamanda tarihî bir dönüm noktasının sembolüdür. Ancak bu soruya cevap verirken, farklı perspektiflerden bakarak daha derinlemesine bir anlam çıkarmak mümkün. Ben de Konya’da yaşayan, mühendislik ve sosyal bilimler arasında sık sık gidip gelen bir genç olarak, Atatürk’ün rütbesine bakarken sadece askeri ve tarihsel bir boyutu değil,…

Kelimenin Dönüştürücü Gücü: Hidrofilik Kavramını Edebiyatta Düşlemek Kelimeler, dünyayı yeniden şekillendirme gücüne sahiptir; bir biyoloji terimi bile edebiyatın dokusunda yeni anlamlar kazanabilir. “Hidrofilik” kavramı, biyolojide suyu seven, suyu çeken molekülleri ifade eder; ama edebiyat perspektifinden bakıldığında bu tanım, insan ilişkilerinden doğaya, duyguların akışından anlatıların ritmine kadar uzanan zengin bir metafor evreni sunar. Metinler arası bir bakış açısı, kelimelerin su gibi akıp karakterleri, temaları ve sembolleri nasıl dönüştürdüğünü gözler önüne serer. Hidrofilik ve Metaforik Bağlam Biyolojide hidrofilik moleküller, suyla etkileşime girmeyi sever ve suyu çeker. Bu özellik, edebiyat açısından metaforik bir dil yaratmak için bir kapı aralar. Su, yaşam, duygular ve…

Hegemonya Kavramı Kime Ait? – Güç, Kültür ve Toplum Üzerine Bir Yolculuk Sabah oturup kahvemi yudumlarken kendime sordum: “Toplumda bazı fikirler neden doğal kabul ediliyor, bazıları ise sürekli tartışılıyor?” Bu basit merak, bizi hegemonya kavramının derinliklerine götürüyor. Hegemonya kavramı kime ait? sorusunun cevabı, sadece bir ismi öğrenmekten öte, güç ilişkilerini, kültürel normları ve toplumsal uyumu anlamamıza yardımcı olur. Bu yazıda, kavramın tarihsel köklerini, gelişimini ve günümüzdeki tartışmalarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Hegemonya, genellikle Antonio Gramsci’ye atfedilir. 20. yüzyılın başlarında, İtalyan Marksist filozof Gramsci, devletin ve toplumsal kurumların sadece zorla değil, kültürel ve ideolojik yollarla da egemenliği pekiştirdiğini savunmuştur. Bu perspektif,…

Giriş: Siyasetin Gümrük Vergileriyle Dansı Her sabah gazeteyi açtığımda, ekonomi sayfalarında “Hangi ürünlerden gümrük vergisi alınmaz?” gibi başlıkları görürüm. Bu sorunun teknik cevabı elbette vardır, ama benim merak ettiğim daha derin: Bu vergilendirme tercihleri iktidar ilişkilerini, kurumların meşruiyetini ve yurttaş-devlet etkileşimini nasıl şekillendirir? Siyaset bilimi, vergiyi sadece mali bir araç olarak görmez; o, devletin gücünü yeniden üreten, ideolojilerle dokunan ve yurttaşların demokrasi algısını sınayan bir güç pratiğidir. Bu yazıda, gümrük vergisinin olmadığı ürünleri birer siyasal gösterge olarak ele alacağız ve bu sorunun ardındaki iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi meselelerini tartışacağız. Gümrük Vergisi: Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Araç Gümrük vergisi,…

Hacet Getirmek Ne Demek? Derinlemesine Bir İnceleme “Bir dileğim var ama nasıl anlatacağımı bilemiyorum…” Bu söz, birçok insanın içinden geçen, ama seslendirmeye çekindiği bir itirafı yansıtır. Belki bir genç için yeni bir başlangıç arzusu, belki bir emekli için huzurlu bir hayat dileği, belki bir memur için kariyerinde ilerleme isteği… Bu tür derin ihtiyaçlar bazen sadece kendi içimizde yankı bulur, bazen de ifade bulmak ister. İşte bu noktada “hacet getirmek” kavramı gündeme gelir — hem dilin hem de inancın bir kesişim alanında. Hacet Getirmek Ne Demek? Kelime olarak hacet, Arapça kökenli bir sözcük olup “ihtiyaç, gereksinme, gerekli şey” anlamına gelir. Bu…

7 Numara Saç Boyası Ne Renktir? İzmir’in sıcağında bir kafede otururken, arkadaşım Ahmet’in saçlarının renk tonuna dikkat ettim. Saçları, sanki bir hafta önce “yeni” bir renk denemiş ama hâlâ belirgin değil, garip bir şekilde köklerden biraz daha farklı bir tonda… Aaa, yoksa o 7 numara mı? dedim içimden. Bu soru kafamı kurcalarken, aniden aklıma “7 numara saç boyası ne renktir?” sorusu geldi. Sonuçta, saç boyası renkleriyle ilgili herkesin kafasında en az bir kez karışmış bir soru olmuştur. Hadi gelin, biraz eğlenerek bu soruyu çözmeye çalışalım. 7 Numara Saç Boyası Ne Renktir? Anlamadan Önce Bir İtiraf Öncelikle, şunu itiraf etmem lazım:…

Etmen ve Faktör Eş Anlamlı Mı? Bir Ekonomist Gözünden Giriş: Etmen ve Faktör Üzerine Düşünceler Günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan kelimeler vardır. Ancak, bu kelimelerin her biri bir anlam dünyasını ifade eder ve anlam farkları bazen küçük ama önemli olabilir. Etmen ve faktör eş anlamlı mı? sorusu da tam böyle bir soru. Bu kelimeleri duyduğumuzda genellikle onları birbirinin yerine kullanırız ama işin içine biraz girince, ikisi arasındaki farkları daha iyi anlayabiliyoruz. Benim gibi ekonomi okumuş birinin sürekli sayılar ve verilerle uğraşması, bazen dildeki bu küçük nüansları fark etmeme neden olur. Çünkü ekonomi, matematiksel modelleri ve ilişkileri açıklarken dilin…

Kaynakların Kıtlığı, Seçimler ve Kuran’ın İlk İn(en) Suresi Üzerine Ekonomik Bir Bakış Kaynaklar kıt olduğunda insanlar ve toplumlar hangi seçimleri yapacaklarına karar verirler; bu kararların sonuçları hem bireysel refahı hem de toplumsal dengeyi etkiler. Bu genel ekonomik gerçeklik, inanç sistemleri ve kutsal metinlerin ortaya çıkış süreçlerinde bile yankı bulabilir. Bu yazıda mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden “Kuran’ın ilk inen suresi nedir?” sorusunu bir ekonomik çerçevede analiz edeceğiz. Bu yaklaşımda amaç, sadece teolojik bir cevap vermek değil, aynı zamanda ekonomik düşüncenin temel kavramlarıyla kutsal metinlerin ilk vahiy süreçlerinin toplumsal sonuçlarını irdelemektir. Kuran’ın İlk İn(en) Suresi: Tarihsel ve Temel Bilgi İslam…

Kil Neden Yapılıyor? Tarihsel Bir Perspektif Tarih, yalnızca geçmişin olayları değil, bu olayların içindeki anlamları da anlamamıza yardımcı olan bir ışık kaynağıdır. Bugün, bir toplumun neyi, nasıl ve neden yaptığını anlamak, o toplumun geçmişindeki derin izlere bakmayı gerektirir. Kil, bir malzeme olarak, hem insanlık tarihinin ilk dönemlerinden bu yana kullanılan hem de çok sayıda kültürel, toplumsal ve teknolojik değişimin izlerini taşıyan bir öğedir. Bu yazıda, kilin tarihsel kökenlerine bakarak, bu malzemenin nasıl şekillendiğini, toplumlar üzerindeki etkisini ve ne amaçlarla kullanıldığını inceleyeceğiz. Kilin neden yapıldığına dair sorular, aslında insanlığın gelişimindeki kritik dönemeçlerin ve toplumsal dönüşümlerin de bir yansımasıdır. Kil ve İlk…